Tips & adviezen

Haar
Chemotherapie kan uw haar droog en breekbaar maken. Ook kan het gebeuren dat uw haar gedeeltelijk of helemaal uitvalt. Na afloop van de kuur komt uw haar weer terug. Soms valt niet alleen uw hoofdhaar uit, maar ook uw wenkbrauwen, wimpers, borst-, schaam-, snor- en/of okselharen.

Bij bestraling kan uw haar alleen uitvallen op de plaats waar u wordt bestraald. Uw hoofdhaar verdwijnt dus alleen als uw hoofd wordt bestraald. Soms krijgt u kale plekken, soms valt alles uit. De hoeveelheid bestraling die u krijgt bepaalt of en wanneer uw haar weer terugkomt.

Wilt u weten welke haarproblemen u kunt verwachten, raadpleeg dan uw behandelend specialist of oncologieverpleegkundige. Behandel uw hoofdhuid en haar in ieder geval extra voorzichtig.

Haar dat terugkomt na de behandelingen ziet er meestal anders uit dan uw ‘oude’ haar. Soms heeft het een andere kleur, is het dikker dan voorheen, of is het krullend in plaats van steil. Vaak trekt dat bij, maar zeker is het niet. Wel zullen haar en hoofdhuid nog lange tijd kwetsbaar zijn. Reken op gemiddeld driekwart jaar.

Ook kunt u onze DVD “Haarverlies …. en dan” bestellen. Op deze DVD krijgt u informatie over de verschillende mogelijkheden. Wat kunt u verwachten bij een eerste bezoek aan een haarwerker? Ook krijgt u uitleg en instructie over het dragen van een haarwerk en het knopen van sjaals. Tot slot laten wij u voorbeelden zien van diverse haarwerken en mogelijke alternatieven zoals sjaals en mutsjes.

Tips & adviezen haarverzorging

Knippen
Bent u toch al van plan een korter, eenvoudiger kapsel te nemen? Dan is dit misschien het juiste moment. Ook uw baard of snor kunt u op voorhand laten scheren. Vertel uw kapper over uw behandeling zodat hij/zij alvast kan meedenken.

Wassen
Was uw haar niet elke dag, maar om de twee à drie dagen. Gebruik een aangepaste of milde, eiwitrijke iedere-dag-shampoo. Lauwwarm water is veel beter dan heet water en goed uitspoelen is heel belangrijk. Een conditioner mag, maar ook nu liever niet te vaak. Het zachtjes masseren van uw hoofdhuid stimuleert de doorbloeding.

Drogen
Droog uw haar voorzichtig met een zachte handdoek en kam het uit als het nog vochtig is. Een grove kam voorkomt klitten. Heeft u toch last van klitten, dan kunt u een anti-klit-crème gebruiken. Gebruik geen föhn maar droog uw haar aan de lucht. Droog en kwetsbaar haar kunt u beter niet te veel kammen of borstelen.

Mousse, verven of permanenten
Omdat uw haar kwetsbaar is, is het verstandig om gedurende de behandeling geen hairspray, versteviger of mousse te gebruiken. Stel verven of permanenten voorlopig even uit en vermijd kleurspoelingen.

Beschermen
Bescherm uw hoofdhuid tegen verbranding en afkoeling. Wist u dat u de meeste warmte ’s nachts via de hoofdhuid verliest? Hoe minder haar, hoe groter de afkoeling. Zo’n ouderwetse slaapmuts is zo gek nog niet!

Uitval
Om te voorkomen dat uw kussen onder de haren komt te zitten, kunt u ’s nachts een sjaal of handdoek omknopen. Een zijden of satijnen kussensloop is lekker zacht en goed voor uw kwetsbare hoofdhaar.

Een kaal hoofd
Ook een kaal hoofd kan gewassen worden. Was uw hoofd met handwarm water, met of zonder een milde shampoo of zeep. Masseer uw hoofdhuid en dep uw hoofd met een zachte handdoek voorzichtig droog.

Ideeën en mogelijkheden
Een middagje hoeden en petten passen kan verdrietig en confronterend zijn, maar kan u ook op ideeën brengen over wat u straks eventueel wilt gaan dragen. En nu u toch in de winkel bent: verwen uzelf met een zijden of satijnen kussensloop, dat is lekker zacht en goed voor uw kwetsbare hoofdhaar.

Camoufleren
Er zijn verschillende mogelijkheden om slecht zittend haar, kale plekken of een kaal hoofd te camoufleren. Dat kan met een pet, hoed of sjaal, maar ook met een Band-it (een soort mutsje met kunsthaar) of een pruik. Welke oplossing u ook kiest, kies wat uzelf denkt dat het beste voor u is.

Sjaals
Bijna elke kledingzaak verkoopt sjaals in allerlei kleuren en variaties. Er zijn ook heel geschikte materialen 'aan de rol' te koop. Kies bij voorkeur katoen. Zijde en polyester zijn glad en glijden gemakkelijk weg als u kaal bent. U kunt natuurlijk ook een muts als ondergrond gebruiken. Door meerdere en contrasterende kleuren te combineren, kunt u iets maken wat echt bij u past. Klik hier voor knoop-instructies.

Oefenen in knopen
Kies bij voorkeur vierkante sjaals van 65 of 70 centimeter. Grotere sjaals zijn moeilijker te strikken en meer geschikt voor het ingewikkelde werk. Goed knopen is niet moeilijk, maar vereist wel enige oefening. Neem rustig de tijd. Het is het handigst om een spiegel met zijkanten te kiezen, zodat u uw hoofd aan alle kanten goed kunt zien. Misschien heeft u een familielid of vriendin die u in het begin kan helpen. Klik hier voor een filmpje over knoop-instructies.

Band-its
Een Band-it is een mutsje van stretchmateriaal, waaraan een haarstukje is bevestigd. Het haarstukje is van kunsthaar, waarbij u kunt kiezen uit lang of kort haar en verschillende kleuren. U kunt de Band-it heel goed gebruiken in combinatie met een hoed of een sjaal. Houdt er wel rekening mee, dat een Band-it niet goedkoop is.

Pruiken
Denkt u aan een pruik, dan kunt u die het beste zo snel mogelijk bestellen. Wacht niet tot uw haar is uitgevallen, maar ga alvast kijken. Het beste is het, als de haarwerkspecialist uw eigen kapsel en haarkleur nog kan zien. Informeer in het ziekenhuis naar een goede haarwerk specialist bij u in de buurt en maak een afspraak. Neem, als u dat fijn vindt, iemand mee. Bent u niet in staat om naar de haarwerkspecialist toe te gaan, vraag dan of hij/zij bij u thuis wil langskomen.

Het juiste model
Probeer zo veel mogelijk pruiken te passen en kies een model waar u zich prettig bij voelt. Dat kan best een model zijn dat er heel anders uitziet dan u gewend bent! Korte modellen zijn over het algemeen praktischer dan lange. Ze zijn lichter in gewicht, minder warm en gemakkelijker in model te houden.

Beslissing
U hoeft echt niet bij uw eerste afspraak te beslissen. Denk er rustig over na. Heeft u eenmaal een keuze gemaakt, vraag dan of de betreffende pruik voor u gereserveerd kan worden tot u hem wilt gaan dragen. Mocht blijken dat u de pruik toch niet nodig heeft of toch niet wilt hebben, dan heeft u verder ook geen verplichtingen. Informeer bij uw verzekering naar de mogelijkheden tot vergoeding.

Verzorging van uw pruik
Pruiken van echt haar zijn kostbaarder en hebben meer (dure) verzorging nodig dan pruiken van synthetisch materiaal. Pruiken van echt haar moeten altijd geföhnd en gewatergolfd worden. Een synthetische pruik kunt u zelf onderhouden. U kunt de pruik zelf wassen, op de standaard laten drogen, doorborstelen en weer gebruiken. Ga liever niet slapen met de pruik op; hij slijt dan sneller.

Vastzetten
Als niet al uw haar is uitgevallen, kunt u de pruik met spelden of een kammetje stevig vastzetten. Heeft u geen haar meer, dan kan de pruik met speciaal dubbelzijdig plakband worden vastgezet. De haarwerkspecialist doet dit voor en leert u hoe u dit zelf kunt doen.

Als uw haar weer terugkomt
Soms begint het haar tijdens de behandeling weer te groeien. U kunt dan als u wilt de pruik gewoon blijven dragen. De hoofdhuid wordt wel warmer, maar uw pruik ventileert en dus wordt uw nieuwe haar niet 'verstikt'.

Kiezen voor kaal
Heeft u liever geen pruik? Gewoon doen. Wellicht is het binnenshuis makkelijker dan buiten, maar het is uw eigen keuze. Als u wilt laten zien dat u kaal bent is daar niks mis mee. Ook nu geldt: goed voor uzelf zorgen is vooral doen wat goed voor u voelt.

Schaamhaar en transpiratie
Uitval van schaamhaar kan irritatie in de liezen geven. Even geen strak ondergoed dragen helpt. Heef u geen wimpers en/of wenkbrauwen meer, dan helpt een zweetband tegen het in uw ogen lopen van transpiratie.

Huid
Niet alleen door de ziekte zelf, ook door de chemo- of radiotherapie kan uw huid veranderen. Dat kan op allerlei manieren. Uw huid kan droog en schilferig of juist vet worden. Uw huid kan opgezet of juist dunner lijken en er rood of vlekkerig uit gaan zien. Uw huid kan gevoeliger zijn voor infecties of gemakkelijk gaan bloeden.

Vooral bestraalde plekken hebben extra zorg nodig en ook op de plaats waar de straling uw lichaam verlaat kunnen huidreacties ontstaan. De afdeling radiotherapie kan u daarbij helpen. Informeer welke bijwerkingen u kunt verwachten en hoe u daar het beste mee om kunt gaan.

Ook kunt u onze DVD “Instructie huidverzorging en make-up in 12 stappen” bestellen. Op deze DVD krijgt u advies en instructie voor de verzorging van uw uiterlijk. Er wordt stilgestaan bij huidverzorging en wat make-up voor u kan doen. Stapsgewijs. In precies twaalf stappen kunt u zelf aan de slag. Vanaf het reinigenvan uw huid tot het uiteindelijke aanbrengen van uw lippenstift.

Tips & adviezen huidverzorging

Droog houden
Zorg ervoor dat uw huid goed droog blijft. Dat kan door kleding te dragen van natuurlijke stoffen, zoals katoen, linnen en zijde. Deze stoffen absorberen beter waardoor uw kwetsbare huid minder risico loopt te beschadigen. Een open huid als gevolg van bestraling, kunt u het beste droog houden met schoon linnengoed.

Wassen
Houdt uw huid schoon met lauwwarm water. Gebruik voor het schoonmaken van uw gezicht geen zeep, maar een zachte milk, vermengd met lauw water of een milde lotion op natte watten. Wees royaal met vochtinbrengende crèmes. Dep de huid goed droog met een schone, zachte handdoek. Een alcoholvrije tonic of lotion kan u een fris gevoel geven.

Huidirritaties
Het kan zijn dat de deodorant, aftershave of make-up die u altijd gebruikte, opeens huidirritatie veroorzaakt. In dat geval kunt u beter overstappen op pH-neutrale, ongeparfumeerde of hypo-allergene producten. Laat u goed informeren en vraag uw drogist, parfumerie of schoonheidsspecialist om een proefverpakking, zodat u niet meteen een hele fles hoeft te kopen. Controleer de houdbaarheidsdatum!

Scheren en ontharen
Bent u door de chemo- of radiotherapie tijdelijk gevoeliger voor infecties en bloedingen, dan verdient elektrisch scheren de voorkeur boven scheren met een mesje. Epileer uw wenkbrauwen een tijdje niet en vermijd ook bij het ontharen van de rest van het lichaam wondjes.

Dagcrème
Een dagcrème beschermt de huid en is een goede basis voor make-up. Uw huid gaat er bovendien soepeler en zachter van aanvoelen. Tubes en pomflacons zijn hygiënischer dan potjes. Is de crème alleen in een potje te verkrijgen, gebruik dan een schoon wattenstaafje of spateltje. Breng de crème kloppend met de vingertoppen op de huid aan.

Gezichtmaskers
Die kunnen - tenzij u op het gezicht bestraald wordt - heel prettig zijn. Bij een gevoelige, droge of normale huid is een vochtherstellend masker op crèmebasis een goede keus. Houdt u zich zo veel mogelijk aan de gebruiksaanwijzing en laat het masker niet langer zitten dan staat aangegeven.

Bruin worden
Krijgt u radio- of chemotherapie dan kunt u beter de schaduw opzoeken. De zon kan een huidreactie opwekken, waardoor vlekken kunnen ontstaan. Uw toch al kwetsbare huid loopt een groter risico op verbranden. Gebruik in de zon een crème met een hoge beschermingsfactor.

Droge huid
Vermijd producten op alcoholbasis. Een beetje amandelolie in het badwater kan al genoeg zijn om uw huid soepel te houden. Soms is een medicinale badolie nodig; daar kan uw arts u meer over vertellen. Gebruik geen badschuim en ga liever niet meer dan één of twee keer per week in bad. Wordt u bestraald, vraag het dan na bij de afdeling radiotherapie of en wat voor crème u kunt gebruiken.

Tips voor tijdens de bestraling:

• Was de bestraalde huid niet met zeep.
• Dep de bestraalde huid droog (dus niet wrijven).
• Vermijd stugge, schurende en knellende kledingstukken.
• Scheer bij bestraling in het gezicht uitsluitend elektrisch (geen wondjes maken) en gebruik geen after shave.
• Krab bij jeuk niet aan de huid die wordt bestraald.
• Poeder de bestraalde huid één tot twee keer per dag met ongeparfumeerde talkpoeder, gaat de huid open stop dan met poederen.
• Plak tijdens de behandelperiode nooit een pleister op de bestraalde huid.
• Stel tijdens de behandeling het deel van de huid dat wordt bestraald niet bloot aan direct zonlicht of aan ultraviolette straling van een solarium of zonnebank.
• Gebruik een crème met een zonnefactor 50 Gebruik geen alcoholbevattende producten (parfum, deodorant, after shave) Dit droogt de huid uit.
• Voldoende vocht drinken om de huid van binnenuit te hydrateren.

Schilferen
Met een peeling of scrubcrème verwijdert u dode huidcellen, waardoor de huid beter kan ademen, maar let erop op dat de korreltjes niet te grof zijn. Als het goed is kunt u ze nauwelijks voelen. Gebruik een peeling of scrubcrème echter niet teveel.

Vette huid
Gebruik bij een vette huis geen zeep, want zeep kan de talgafscheiding stimuleren waardoor een vette huid nog vetter wordt. Reinig uw huid met een speciale lotion.

Vermoeide huid
Ook uw huid vaart wel bij rust en ontspanning. Om de huid rond de ogen tot rust te laten komen kunt u komkommerschijfjes op uw ogen leggen of een speciaal oogmasker. Neem even lekker de tijd om het goed in te laten trekken.

Littekens
Littekens blijven soepeler als u ze insmeert met wat vitamine-E olie of crème. Doen uw littekens pijn, dan kan een massage met littekencrème helpen.

Wondjes
Mocht u ergens een wondje hebben, gebruik dan een gaasje in plaats van een pleister. Er bestaan speciale netjes (bandafix) om zo’n gaasje op z’n plaats te houden. Die netjes zijn verkrijgbaar bij de drogist.

Jeuk
Probeer niet te krabben als u jeuk heeft. Frisse lucht kan helpen en ook talkpoeder geeft soms verlichting. Vermijd het gebruik van crèmes, aftershave of parfum.

Wasmiddelen
Sommige wasmiddelen zijn agressiever dan andere. Laat de wasverzachter even staan en gebruik bij voorkeur milde en neutrale wasmiddelen.

Knellende kleding
Ontzie uw kwetsbare huid zoveel mogelijk. Draag dus geen kleren, riemen of kragen die knellen of schuren en slaap bij voorkeur tussen lakens van natuurlijke stoffen, zoals katoen of zijde.

Na de behandeling
Bedenk dat de bestraalde huid - ook na de behandeling - erg gevoelig is. Vermijdt daarom het agressieve chloorwater van zwembaden; dat kan heftige reacties geven.

Make-up adviezen
Goede verzorging geeft een beter gevoel en kan uw zelfvertrouwen stimuleren. Zoek de juiste kleuren en producten en probeer eens iets uit. Houdt rekening met uw kwetsbare huid en zorg ervoor dat alles zo schoon mogelijk is. Bent u niet zo handig met make-up laat u zich dan eens adviseren door een deskundige. Dat kan een schoonheidsspecialist, visagiste of camouflagedeskundige zijn. Het ziekenhuis beschikt meestal over adressen. Ook kunt u zich aanmelden voor één van onze workshops. Klik hier voor meer informatie.

Oog make-up
Is uw huid niet al te gevoelig en wilt u er graag wat beter uitzien, experimenteer dan eens met verschillende kleuren oog make-up. Het gebruik van meerdere kleuren kan uw ogen groter en sprekender maken. Informeer bij de drogist, parfumerie of schoonheidsspecialist.

Contouren verzachten
Is uw gezicht opgezet of juist sterk vermagerd dan kunt u de contouren verzachten met een kleurenstift of blusher. Een breed gezicht lijkt smaller als de blusher net iets onder het jukbeen aangebracht wordt. Een smal gezicht krijgt vorm door de blusher tot aan het oor op het jukbeen aan te brengen.

Wimpers
Uw ogen kunnen tijdelijk gevoeliger zijn voor irritatie en infecties. Wimpers worden broos of vallen soms uit. Wees voorzichtig met het gebruik van mascara of stop er tijdelijk mee. Gebruikt u toch mascara, maak de borsteltjes dan regelmatig schoon met water en zeep en gooi de mascara na een maand weg.

Wenkbrauwen
Uitvallende wenkbrauwen kunt u bijwerken met een wenkbrauwpotlood. Borstel eerst de nog resterende haren omhoog en opzij en vul dan de wenkbrauw op met kleine streepjes. Ook kunt u met behulp van een sjabloontje uw wenkbrauwen in uw eigen model intekenen. Deze sjabloontjes zijn te verkrijgen bij drogist, parfumerie of schoonheidsspecialist.

Bedenk dat een wenkbrauw nooit een harde, rechte streep is. Zijn uw wenkbrauwen helemaal verdwenen, probeer dan eens twee kleuren te gebruiken. Met wenkbrauwen krijgt u uw gezicht terug.

Permanente make-up
Een enkele keer komen de wenkbrauwen niet meer terug. Hoewel een tatoeage tot de mogelijkheden behoort, is dit door de gevoeligheid van de gezichtshuid echt alleen in overleg met uw behandelend arts aan te raden. Laat u eventueel naar een gespecialiseerd schoonheidsspecialist doorverwijzen.

Extra haargroei
Hormoontherapie kan extra haargroei veroorzaken. Vooral in het gezicht is dat soms erg hinderlijk. U kunt het proberen te camoufleren met make-up. Borstel de haren met een wenkbrauwborsteltje plat tegen het gezicht en gebruik een camouflagestift. Niet poederen, want door poederen worden de haren juist extra zichtbaar.

Verwijderen extra haargroei
Wilt u haren weg laten halen, overleg dan eerst met uw behandelend arts. Epileren van kleine stukjes of haren elektrisch laten verwijderen is soms wel mogelijk maar wij raden u aan hiervoor naar een gespecialiseerd schoonheidsspecialist te gaan.

Camoufleren
Kringen onder de ogen, vlekken, huidverkleuringen en kleine littekens kunt u verhelpen met een camouflagestick. Kies een kleur die het dichtst bij uw eigen huidskleur ligt.

Littekencamouflage
Littekenweefsel is taaier en harder dan de normale huid en kan ook anders van kleur zijn. Vaak is de huid ook niet meer regelmatig en glad. Bij camouflage gaat het erom de kleurverschillen en oneffenheden van de huid zoveel mogelijk weg te werken.

Camouflagespecialist
Camoufleren is niet moeilijk, maar u moet het wel even onder de knie krijgen. Laat u daarom bij voorkeur door een camouflagespecialiste adviseren. U kunt hier pas mee beginnen als de wond helemaal genezen is. Het weefsel mag niet meer ontstoken, gezwollen of pijnlijk zijn. Overleg altijd eerst met uw behandelend arts. Als u bestraald bent, duurt het soms een hele tijd voor de huid camouflageproducten goed kan verdragen.

Houdbaarheid
De camouflagelaag kan soms langere tijd (een paar dagen) blijven zitten. Over de camouflerende laag komt meestal een fixeerspray, zodat u ermee onder de douche of zelfs naar het zwembad of de sauna kunt gaan. Om te voorkomen dat de camouflagelaag gaat slijten kunt u op schuurplekken (bijvoorbeeld in de nek, onder uw kraag) een soort vloeibare, doorzichtige pleister ('second skin') aanbrengen.

Gezichtsprothese
Heeft u een gezichtsprothese, bijvoorbeeld oogkas, neus of oor, ga dan zorgvuldig om met het gebruik van camouflageproducten. Ze kunnen de randen van uw prothese namelijk beschadigen. U doet er verstandig aan om eerst even te overleggen met de maker van uw prothese.

Handen en voeten
Chemotherapie en radiotherapie kunnen invloed hebben op uw handen en voeten. Nagels groeien langzamer, kunnen splijten of breken, worden droger, brozer, zachter of donkerder of er komen witte lijnen in. Ook kan de huid van handen en voeten droger worden. Door de behandeling bent u gevoeliger voor infecties en bloedingen. Het is dus verstandig om uw handen, voeten en nagels extra goed te verzorgen.

Tips & adviezen hand- en voetverzorging

Wondjes en verkleuringen
Houdt uw handen en voeten goed in de gaten. Mocht u blaren, wondjes of verkleuringen aantreffen, ga dan naar uw huisarts of specialist. Kloven kunt u het beste goed en regelmatig insmeren met een hypo-allergene crème.

Koude handen en voeten
Heeft u last van oude handen en voeten? Ga liever niet vlakbij of op de verwarming zitten, maar wrijf uw handen en voeten voorzichtig warm. Zorg dat u voldoende beweegt. Voor 's nachts zijn bedsokken en wanten beter dan een kruik.

Droge handen en voeten
Heeft u veel last van droge handen en voeten, probeer dan eens een dompelbad. Gewoon in een teiltje warm water met een beetje olie. Dompel uw handen en voeten een minuut of tien onder en dep ze daarna voorzichtig droog. Smeer ze in met vaseline of hypo-allergene crème. Doe wanten of sokken aan zodat de crème goed kan intrekken.

Vijlen
Scheur gebroken of gescheurde nagels niet af, maar gebruik een vijltje of nagelschaartje. Kartonnen vijltjes zijn beter dan metalen vijltjes, omdat ze niet zo ruw zijn. Vijl vanuit de zijkant van de nagel naar het midden. ‘Eenrichtingsverkeer' is beter dan heen-en-weer vijlen zodat de kans op scheurtjes kleiner is.

Knippen
Teennagels kunt u beter niet te kort knippen. Gebruik bij voorkeur een nageltang en knip de nagels recht af. U kunt de hoekjes rondvijlen, maar knip ze niet weg en probeer er niet te veel aan te peuteren.

Nagelriemen
Om te voorkomen dat u scheurtjes veroorzaakt, kunt u uw nagelriemen met een wattenstaafje heel voorzichtig terugduwen. Hierna een goede handcrème gebruiken en trek daarna eventueel handschoenen aan om het goed in te laten trekken. Als u gevoelig bent voor infecties, dan kunt u ze beter niet behandelen. Knip uw nagelriemen in ieder geval niet af.

Lakken
Breng eerst een basislak aan. Doe daar vervolgens een zachte, neutrale of roze tint overheen, voor een frisse en natuurlijke uitstraling. Gebruik liever geen gele en beige tinten; deze accentueren eventuele verkleuringen van de nagel. Gebruik bij droge nagels een beschermende nagelcrème. Voor het verwijderen van uw nagellak kunt u het beste een remover gebruiken op basis van lanoline. Removers op basis van aceton of alcohol zijn een stuk agressiever en kunnen uw nagels beschadigen.

Kunstnagels
Kunstnagels zien er prachtig uit, maar het is beter om ze niet regelmatig te gebruiken. Ze kunnen uw nagels namelijk beschadigen en ook de lijm en remover die u er voor nodig heeft, zijn niet goed voor uw nagels.

Bescherming
Draag bij het klussen huishoud- of werkhandschoenen en verwen uw voeten met katoenen sokken (die absorberen beter). Inspecteer uw schoenen regelmatig op steentjes, uitstekende spijkertjes of hard geworden randjes, want wondjes kunt u in deze periode niet gebruiken.

Eelt en likdoorns
Bij voetproblemen kunt u zich door een pedicure laten adviseren. U kunt daar ook terecht voor de behandeling van eelt of likdoorns. Ga niet zelf aan de slag. De kans op het krijgen van een wondje is veel te groot.

Manicure en pedicure
Een manicure is een schoonheidsbehandeling voor de handen; daarvoor kunt u terecht bij de schoonheidsspecialist. Een pedicure is een schoonheidsbehandeling voor voeten. U kunt zich daarvoor het beste wenden tot een gespecialiseerde voetverzorger, met een aanvullende opleiding (diabetische voetverzorger).

Mondverzorging
Bij een gezond gebit hebben tanden en kiezen geen gaatjes. Het tandvlees is roze van kleur, ligt strak om de tanden en kiezen en bloedt niet als u het aanraakt of poetst. Door uw ziekte of door de behandeling kan de gezondheid van mond en gebit achteruitgaan. U kunt bijvoorbeeld een pijnlijke mond krijgen of gevoeliger worden voor bloedingen of infecties. Ook een droge mond of nare smaak behoort tot de mogelijkheden.

Tips & adviezen mondverzorging

Controleren
Controleer uw gebit en mond dagelijks. Let op eventuele zwellingen en bloedingen van het tandvlees, op veranderingen in de kleur en op aanslag op tanden en kiezen. Trek bij problemen tijdig aan de bel. Bijna elk ziekenhuis beschikt over een mondhygiëniste.

Tandarts
Informeer uw tandarts over de behandelingen die u ondergaat en ga regelmatig voor controle om problemen te voorkomen. Het kan verstandig zijn om de tandarts vooraf al te informeren. Soms is het namelijk mogelijk om voorafgaand aan de behandeling een beschermend laagje fluoride aan te laten brengen.

Poetsen
Goed poetsen is voor iedereen belangrijk. Ook als u een kunstgebit draagt. Het beste poetst u drie keer per dag. Poets in ieder geval voordat u naar bed gaat. Gebruik een zachte borstel met een rechte bovenkant van synthetische haren. Door de tandenborstel in heet water te dopen, kunt u hem nog zachter maken. Ga alle tanden en kiezen langs. Gebruik een fluoridenhoudende tandpasta of spoel na met een fluoridenspoeling.

Flossen
De ruimte tussen tanden en kiezen heeft extra aandacht nodig. U kunt daarvoor tandenstokers, tandzijde of spiraalborsteltjes (ragertjes) gebruiken. Vraag uw tandarts of mondhygiëniste om raad. Doe voorzichtig en probeer bloedingen te voorkomen.

Bloedingen
Heeft u te lage bloedplaatjes, overleg dan of u het gebruik van tandenstokers of tandzijde achterwege moet laten. Ontstaat onverhoopt een bloeding, probeer die dan te stelpen met een in ijskoud water gedrenkt gaasje. Soms helpt spoelen met ijskoud water. Zorg wel dat u uw behandelend arts op de hoogte houdt van dergelijke problemen.

Pijnlijke mond
Blijf ook nu uw tanden goed schoonhouden. Gebruik een zachte borstel en borstel met beleid. Uw tanden hebben het echt nodig. Is het te pijnlijk, probeer dan eens een wattenstokje met een gaasje er omheen. Ook een elektrische tandenborstel kan heel geschikt zijn. Als u uw tanden niet zelf kunt poetsen, vraag dan om hulp.

Spoelen
Is het mondslijmvlies pijnlijk en rood, dan kunt u spoelen met wat zout water (1 theelepel zout op 250 ml lauw water). Spoelen met Chloorhexidine wil ook wel eens helpen, maar is soms pijnlijk. Overleg wel vooraf met uw (tand)arts of verpleegkundige.

Droge mond
Is uw mond heel droog, probeer dan veel en regelmatig water te drinken. Het kauwen op suikervrije kauwgum of het zuigen op suikervrije snoepjes kan helpen. Ook het zuigen op ijsblokjes of splinters ijs wordt als prettig ervaren. Slaapt u met uw mond open, dan kan het helpen om met een vernevelaar uw kamer vochtig te houden.

Slikproblemen
Gaat het slikken moeilijk, draai uw hoofd dan iets naar achteren, zodat het voedsel makkelijker in uw keel glijdt. Sop uw eten in thee, koffie of melk en maak droge voeding sappiger met sausjes, jus of gesmolten boter.

Speekselproblemen
Wordt u bestraald in het hoofd/halsgebied, dan kunt u, naast allerlei andere klachten, nog lang last hebben van een verminderde speekseltoevloed. Blijf in ieder geval goed drinken en vraag advies aan de afdeling radiotherapie. Soms geeft kunstspeeksel verlichting.

Smaakverandering
Door de behandeling kan uw smaak veranderen. Die koffie die u eerst zo lekker vond, gaat u opeens tegenstaan. Of u vindt nu smakelijk wat u vroeger niet lekker vond. Maakt het uzelf niet moeilijk, maar kies gewoon wat u op dit moment het beste smaakt.

Droge lippen
Doe een paar ijsklontjes in een washandje en sabbel erop. U kunt ook vochtige gaasjes gebruiken. Voor de bescherming van uw lippen zijn allerlei crèmes en sticks in de handel. Een dun laagje boter of vaseline helpt ook goed.

Misselijk
Het kan zijn dat u misselijk wordt van de chemotherapie. Spoel na het overgeven uw mond met een beetje lauw water. Krijgt u bij het poetsen braakneigingen, probeer dan eens hoe het gaat als u uw hoofd tijdens het poetsen voorover buigt.

Eten en drinken
Goed eten is erg belangrijk. Soms kunt u daarmee een pijnlijke mond verhelpen of voorkomen. Het is in ieder geval goed voor uw conditie. Zorg dat uw voeding rijk is aan eiwitten, vitaminen en mineralen. Vraag ook uw diëtiste om advies. Drink veel. Het liefst zo'n 2 liter, maar minstens driekwart liter per dag. Water is beter dan frisdrank.

Kleine beetjes
Probeer regelmatig kleine beetjes te eten. Zachte voedingswaren, zoals vla, yoghurt, kwark en pap, vormen een gemakkelijk tussendoortje. Voedsel dat goed gekauwd moet worden, stimuleert de bloedcirculatie in uw tandvlees. Vermijd te ruw, te heet, te grof en te sterk gekruid voedsel.

Weinig eetlust
Heeft u weinig eetlust, probeer dan eens of het helpt als u een half uurtje voor het eten uw tanden poetst. Kies energierijke voedingsmiddelen, verwen uzelf met een kopje bouillon, doe een extra schep suiker in de thee en probeer in ieder geval voldoende te drinken.

Borstprotheses
Bij de behandeling van borstkanker is een operatie soms onvermijdelijk. Soms gaat het om een gedeelte van de borst, soms om de hele borst. Dat is een hele emotionele gebeurtenis. U ziet er anders uit en heeft het gevoel een stukje van uzelf kwijt te zijn. Natuurlijk wilt u in ieder geval voor de buitenwereld zo veel mogelijk uw oude, vertrouwde figuur te bewaren. Een prothese kan daarbij heel goed helpen. In dit hoofdstuk leest u wat voor protheses er zijn en waar u op moet letten als u er een koopt.

Tips & adviezen protheses

Voorlopige prothese
Na de operatie duurt het een tijd voor de huid zich hersteld heeft en het litteken tot rust is gekomen. En misschien wordt u ook nog bestraald. Daarom krijgt u in het ziekenhuis een voorlopige prothese. Het is een met speciale watten gevuld hoesje, dat u met een stukje klittenband in uw beha kunt vastzetten. De mammacare verpleegkundige kan u er meer over vertellen.

Definitieve prothese
Laat u goed voorlichten. Er zijn in Nederland speciale Prothese Voorlichtings punten van de Borstkanker Vereniging Nederland. Zie voor adressen: www.borstkanker.nl. U ontvangt hier voorlichting over de verschillende soorten protheses, bh’s, badpakken etc, zodat u goed voorbereid naar de winkel kunt gaan. U wordt geholpen door vrouwen die zelf ook een amputatie hebben ondergaan. Zij hebben een schat aan ervaring en kunnen u dus uitstekend helpen.

Flink bewegen
Ga liever niet alleen een prothese kopen. Neem iemand mee op wiens oordeel u vertrouwt. Het is belangrijk om tijdens het passen flink te bewegen zodat u kunt zien of en hoe de prothese op z'n plaats blijft zitten. Neem een strak T-shirt mee, liefst met horizontale strepen. Onder dit kledingstuk kunt u goed zien of de prothese ook daadwerkelijk goed zit.

Confectieprothese
Vraag aan de mammacare verpleegkundige waar u een prothese kunt kopen. Kies een niet te zware prothese, het gewicht kan verschillen van dat van uw eigen borst. De prothese hangt aan een schouderbandje, uw eigen borst aan spieren. Neem ook geen prothese die te groot of te klein is. Overleg, streep voor- en nadelen tegen elkaar af, en neem geen overhaaste beslissingen.

Maatprothese
Soms is het litteken erg onregelmatig en is een confectieprothese minder geschikt voor u. U kunt een speciale maatprothese laten maken. Adressen hiervoor kunt u vragen aan de mammacare verpleegkundige. Daarvoor heeft u wel een verwijzing van de specialist nodig.

Zelfdragende prothese
Zelfdragende prothesen kunnen met een plakstrip direct op de huid worden vastgezet en kunnen dus niet verschuiven. Vlak na de operatie is uw huid nog niet sterk genoeg om de prothese te kunnen dragen. Neem daarom eerst een confectieprothese. Later kunt u eventueel een ander exemplaar aanschaffen. Bedenk wel dat de plakstrip kan gaan irriteren of onder invloed van medicijnen soms minder goed hecht.

Waterbestendig
De zelfdragende prothese en de plakstrip zijn waterbestendig. Douchen en zwemmen zijn geen enkel probleem. Er bestaan ook speciale lichtgewicht zwemprotheses. Deze worden over het algemeen niet vergoed door de verzekering. U kunt ook heel goed de cup van uw (prothese)badpak opvullen met aquarium-filterwatten. De watten nemen geen vocht op en behouden hun vorm.

Passende beha’s
De sleutel tot een goedzittende prothese is een goed passende beha. De prothese moet goed in de cup zit. Meestal komt het erop neer dat het stukje middenvoor tussen de cups zes centimeter hoog moet zijn. Er zijn speciale prothese-beha's. Als u echter een beha kiest van een gewoon merk, let u dan goed op de schouderbanden; er zijn losse brede schouderbanden te koop die lekker zacht zijn.

Nieuwe prothese
Uw prothese is duurzaam, maar wees voorzichtig dat u er niet in prikt, bijvoorbeeld bij het opspelden van een sieraad. Door de prothese 's nachts in z’n doos te bewaren, blijft de vorm beter gehandhaafd. Zijn er binnen een jaar mankementen, dan gaat het waarschijnlijk om een fabricagefout. Neem contact op met de fabrikant. Na drie tot vijf jaar wordt de prothese oud en bent u toe aan een nieuwe.

De andere borst
Bedenk dat alle borsten door de jaren heen van vorm en grootte veranderen. Een prothese verandert niet mee! Het kan zijn dat u bij aanschaf van een nieuwe prothese een ander model en een andere beha nodig heeft.

Lymfoedeem
Lymfoedeem ontstaat door een stuwing in de lymfvaten. Het kan zijn dat u een steungevende elastische kous (een kous voor om de arm!) nodig heeft. Laat u niet teveel leiden door wat mooi is, want dunnere kousen werken gewoon minder dan dikkere kousen. Lymfdrainage-therapie kan helpen, maar houdt er rekening mee dat het lang kan duren voordat u echt resultaat ziet. Een kous kan het weggemasseerde vocht helaas niet voor altijd laten verdwijnen.

De andere arm
Gebruik zoveel mogelijk uw goede, andere arm en draag ook uw horloge en sieraden aan uw goede arm. Kies bij voorkeur ruimvallende kleding die nergens knelt, klemt of drukt. Gebruik een ovenwant als u in een hete oven of een diepvrieskist moet zijn en maak er een goede gewoonte van om bij werk in huis of tuin altijd handschoenen te dragen.

Sporten
Sporten is natuurlijk prima, als u er maar voor zorgt dat u geen blessures op kunt lopen. Wees dus extra voorzichtig.

Styling
Misschien bent u door uw ziekte of de behandeling zwaarder geworden of juist afgevallen. Of is uw teint valer geworden en zit uw haar niet goed meer in model. Het mogen uiterlijkheden zijn, ze bevorderen niet bepaald het zelfvertrouwen. Hoewel ieder mens zijn eigen gevoel heeft voor stijl en smaak, zijn er toch een paar adviezen te geven.

Tips & adviezen styling

Kleurstyling
Bij kleurstyling gaat men uit van de seizoenen. Zo zijn er winter-, zomer-, herfst- en lentetypes. Welk type u bent, hangt af van de kleur van uw ogen, huid en haar. Een kleur- en stylingadviseur maakt een kleuranalyse voor u. Er wordt gekeken welke kleuren het beste bij u passen. Aan de hand daarvan wordt uw 'kleurtype' bepaald en krijgt u een kleurenpaspoort.

Warme kleuren
Soms kunt u bepaalde kleuren beter helemaal vermijden. Is uw teint door de behandeling veranderd, dan hebben warme en neutrale kleuren de voorkeur boven felle kleuren. Ga naar een kledingzaak waar u zich prettig voelt en vraag om een eerlijk advies.

Sieraden
Ook sieraden beïnvloeden uw uiterlijk. Een paar opvallende oorbellen, een mooie gekleurde halsketting, een serie armbanden, ze kunnen uw zelfvertrouwen doen groeien. Bovendien willen mensen die op bezoek komen, vaak iets meebrengen. Misschien is een sieraad een idee?

Halslijn
Bent u in uw gezicht vermagerd, dan lijkt u met een T-shirt of trui met een ronde hals wat voller. Kies voor ‘brede’ oorbellen. Een dikker gezicht kunt u compenseren met een V-hals en ‘lange’ oorbellen. Littekens kunt u verbergen met een ketting, sjaal of omslagdoek. Heeft u een korte hals, kies dan voor een dunne, niet al te lange sjaal. U voorkomt ermee dat u er 'propperig' uit gaat zien.

Te mager
Bent u heel mager geworden, experimenteer dan eens met verschillende lagen kleding over elkaar. Een gekke sjaal om de middel, niet al te lange rokken, een T-shirt met een opvallend dessin, een in het oogvallend ceintuur, wijde broeken en horizontale lijnen verleggen de accenten en geven u figuur meer volume.

Te zwaar
Bent u zwaarder geworden, vermijdt dan horizontale lijnen, tenzij u uw figuur wilt accentueren. Iets wijdere kleding, egale kleuren, een bijzondere halsuitsnijding, asymmetrische sluitingen en opvallende sieraden halen uw goede kanten naar voren en kunnen u een bijzondere uitstraling geven.

Onopvallend
Sommige mensen krijgen een darm- of blaasstoma aangemeten. Als u het zakje niet recht naar beneden maar iets schuin plakt, volgt het de lijn van uw lichaam en valt het minder op. Steekzakken zijn een prima afleiding. Draagt u graag een strakke rok, dan is ook dat heel goed mogelijk. Probeer het ook eens met een sjaal om uw middel.

Verenigingen
Patiëntenverenigingen hebben ruime ervaring op het gebied van patiëntenvoorlichting. Er zijn zelfs patiëntenverenigingen die ook adviezen geven op het gebied van styling.